دکتر هومن صدری اردکانی

هيدروسل مايعي است كه اطراف بيضه را احاطه مي‌كند و موجب تورم كيسه بيضه مي‌شود. تقريباً از هر 10 نوزاد پسر یک نوزاد به طور مادرزادي در بدو تولد دجار هيدروسل می‌باشد، اما اغلب آنها در طي يك ماه اول، بدون درمان بهبودي مي‌یابند. علاوه بر آن، مردان نیز (اغلب بالاي 40 سال) به علت التهاب يا صدمه‌ به كيسه بيضه، ممكن است به هيدروسل مبتلا شوند.

التهاب ممكن است ناشي از عفونت اپيديدیم(اپيديدميت) يا عفونت بافت بيضه (اركيت) باشد. (اپيديدیم لوله‌هاي ظريف و پرپیچ و خمی است که پشت هر بيضه قرار دارند)

هيدروسل معمولاً دردناك نبوده ولی چنانچه  فرد دچار تورم كيسه بيضه شود باید به پزشك مراجعه نماید تا علل ديگر همچون سرطان بيضه و حالات ديگر را بررسي نمايد. بنابراین تمام مردان مبتلا به هیدروسل باید تحت سونوگرافی بیضه قرار بگیرند. در بسياري از موارد، هيدروسل با فتق كشاله‌ران همراه است. در اين موارد به علت ضعف ديواره شكمي، قسمتی از روده به داخل كيسه مي‌رود كه نياز به درمان دارد.

از آنجاييكه مايع هيدروسل معمولاً شفاف است، پزشك برای تشخیص هیدروسل از آزمایش عبور نور از ميان كيسه بیضه استفاده مي‌كند. گذر نور نشان دهنده وجود مايع شفاف است، ولی تشخيص قطعي نیست، چون ممكن است حالات ديگر همچون فتق نيز وجود داشته باشد.

در صورتیکه پزشك مشكوك به ايجاد هيدروسل به علت وجود التهاب باشد، آزمايشات خون و ادرار مشخص خواهند كرد كه آيا علت هیدروسل اپيديدميت است يا خير؟ در مواردي که مايع احاطه كننده بيضه‌ها، مانع لمس بيضه‌ها ‌شود از روش‌هاي تشخیصی دیگر نظیر سونوگرافی استفاده خواهد شد.

سونوگرافی با استفاده از امواج صوتي با فركانس بالا، براي ايجاد تصاوير اجزاء داخل بدن، انجام مي‌شود و براي بررسي احتمال وجود توده یا علل ديگر تورم كيسه بيضه به كار مي‌رود.

در پسر بچه‌ها معمولاً هيدروسل در طي يكسال به طور خودبخود محو

 مي‌شود. اگر پس از يكسال از بين نرفت و يا به بزرگ شدن ادامه داد،

 نياز به جراحي خواهد داشت. کشیدن مایع هیدروسل در بچه‌ها بدلیل

 خطر عفونت به هیچ‌وجه نباید انجام شود.در بزرگسالان نيز اغلب

هيدروسل خودبخود از بين مي‌رود و زماني نياز به درمان پيدا مي‌كند

كه آنقدر بزرگ شود كه غير قابل تحمل شده يا بد شكل باشد هيدروسل ممكن است يك طرفه يا دو طرفه باشد.

اساس درمان عبارت است ازجراحي (هيدروسلكتومي):

هيدروسلکتومی برداشتن هيدروسل بصورت يك جراحي بدون نياز به بستري طولاني، با بيحسي موضعي و یا بيهوشي عمومي انجام مي‌شود. براي اين كار جراح برشي را بر روي كيسه بيضه يا پايين شكم ايجاد مي‌كند وضمن تخلیه مایع، اصلاحات لازم را انجام می‌دهد.

اگر هيدروسل در طي جراحي اصلاح فتق كشاله ‌ران تشخیص داده شود، حتی اگر برای فرد هیچ مشکلی ایجاد نكرده باشد پزشك اقدام به برداشت آن مي‌كند در مواردی ممکن است نیاز به عدسی چشمی حین عمل جراحی باشدتا به اپیدیدیم و مجاری اسپرم‌بر آسیبی نرسد. هيدروسلكتومي ممكن است به قرار دادن لوله تخليه و پانسمان حجيم بر روي ناحيه برش براي چند روز اول بعد از جراحي نياز داشته‌ باشد. استفاده از كيسه يخ بر روي موضع در 24 ساعت اول پس از عمل، تورم را كاهش مي‌دهد. جراحی هیدروسل در بچه‌ها بجای ناحیه کیسه بیضه باید با شکاف جراحی کشاله ران انجام شود.

 تخليه توسط سوزن:

اين روش به طورکلی توصیه نمي‌شود، چون احتمال عود مايع زياد است. عوارض احتمالي اين روش نيز ايجاد عفونت يا درد كيسه بيضه است. اين روش عمدتاً در افرادي انجام مي‌شود كه به علت بيماري‌هاي زمينه‌اي، خطر انجام عمل جراحي در آنها زياد است.

بايد توجه داشت كه در هر حال، بعضي مواقع احتمال عود هيدروسل وجود دارد.

سوالی که اغلب افراد در صورت ابتلا به هیدروسل از پزشک خود دارند این است که آيا هيدروسل موجب ناباروري مي‌شود؟ در این ارتباط باید گفت:

هيدروسل به خودي خود عامل ناباروري نيست، اما ممكن است همراه با عوامل زمينه‌اي در بيضه مثل عفونت يا توده باشد كه این عوامل، توليد یا عملكرد اسپرم‌ها را دچار اختلال مي‌كند.